15 ερωτήσεις για το AI (και οι απαντήσεις τους)

Μιλάμε για το AI όλη την ώρα αλλά τα λέμε λίγο μπερδεμένα, σαν να μην καταλαβαίνουμε πολύ καλά τι είναι. Κι απ’ ό,τι φαίνεται δεν τα ξέρουμε και πολύ καλά. Ας κάνουμε μια προσπάθεια να τα βάλουμε σε μια σειρά.

1. Τι είναι το AI; Πες το μου σαν να είμαι 10 χρονών.

To AI (Artificial Intelligence) είναι λογισμικό, software. Μαθαίνει από γνώση που ήδη υπάρχει (κείμενα, εικόνες, δεδομένα) και το κάνει τόσο καλά που μας κάνει να πιστεύουμε ότι δρα από μόνο του.
Παρ’ όλα αυτά δεν σκέφτεται, δεν έχει συνείδηση, δεν έχει επιθυμίες. Αν όμως εκπαιδευτεί καλά, μπορεί να γράψει κείμενα, να διαβάσει ακτινογραφίες και να συνθέσει ένα μουσικό θέμα.

2. Τα LLMs είναι το ίδιο πράγμα;

Τα LLMs (Large Language Models) είναι ένα υποσύνολο του AI, είναι εκείνο το κομμάτι του που είναι καλό με τις λέξεις. Το AI προϋπύρχε των LLMs και είναι πολύ πιο πολυδιάστατο.
Το ChatGPT, το Gemini, το Claude και τα άλλα πολύ γνωστά εργαλεία που χρησιμοποιούμε είναι LLMs.
Όμως το Midjourney (που παράγει εικόνες) δεν είναι LLM, δεν είναι Language Model. Αυτό είναι ένα LDM (Latent Diffusion Model). Τα LLMs μαθαίνουν από λέξεις και παράγουν λέξεις. Τα LDMs μαθαίνουν από εικόνες και παράγουν εικόνες.

3. Είναι πραγματικά εξαπλωμένο το AI; Πού βρισκόμαστε σήμερα;

Στο Heat υπάρχει μια ατάκα που λέει ο κλέφτης όταν αντιλαμβάνεται ότι ο αστυνομικός τον έχει πλησιάσει επικίνδυνα: “Assume they got our phones, assume they got our houses, assume they got us, right here, right now as we sit, everything. Assume it all.”
Αυτό ακριβώς συμβαίνει και με το AI. Είναι παντού και το έχει κάνει με τρόπο εντελώς δομικό. Βρίσκεται στα άδυτα σχεδόν κάθε επιστήμης και τεχνολογίας. Κι αν κάποιοι από εμάς ακόμα δεν το έχουν συναντήσει, μάλλον δεν το έχουν αντιληφθεί ακόμα.

4. Δεν ακούγεται καλό αυτό, έτσι;

Το αντίθετο. Το AI είναι μια ασύλληπτα σπουδαία διανοητική εξέλιξη του ανθρώπου. Το πώς θα χρησιμοποιηθεί είναι μια άλλη κουβέντα, αλλά ας ξεχάσουμε για λίγο τις ταινίες που μας δείχνουν τα ρομπότ να κατακτούν τον κόσμο.
Η ανθρώπινη ιστορία δείχνει ότι είμαστε αρκετά έξυπνοι ώστε να μην αυτοκαταστραφούμε κι ότι έχουμε δημιουργήσει αξιακά συστήματα που μας προστατεύουν. Η ανθρωπότητα προοδεύει σε βάθος χρόνου, παρά τα παροδικά προβλήματα που την πάνε για λίγο πίσω. Η μεγάλη εικόνα δείχνει πως εξελισσόμαστε θετικά. Και όχι, δεν ήταν παλιά καλύτερα τα πράγματα, σήμερα είναι. Αν υπάρχουν κίνδυνοι; Φυσικά και υπάρχουν.

5. Ποιοι είναι λοιπόν αυτοί οι κίνδυνοι;

With great power comes great responsibility, λέει το σοφό ρητό.
Οι κίνδυνοι είναι ακριβώς οι ίδιοι που είχαμε όταν φτιάξαμε το μαχαίρι κι όταν ανακάλυψαμε τον ηλεκτρισμό και την πυρηνική ενέργεια. Αν χρησιμοποιηθούν για καλό σκοπό, κάνουν θαύματα. Αν πέσουν σε λάθος χέρια, έχουμε σοβαρό πρόβλημα.
Ποια είναι η διαφορά σήμερα σε σχέση με το παρελθόν; Είναι ότι το AI εξαπλώνεται τρομακτικά γρήγορα και δεν το προλαβαίνουμε. Υπάρχει πολλή δύναμη μαζεμένη σε λίγους ανθρώπους κι αυτοί δεν φαίνεται να είναι και πολύ σοβαροί. Σήμερα δε γνωρίζουμε αν υπάρχουν οι δικλείδες ασφαλείας και πόσο καλά θα λειτουργήσουν αυτές αν χρειαστεί.
Είναι μεγάλη η ευθύνη των κρατών, των θεσμών αλλά με το AI είναι εξίσου μεγάλη η ευθύνη και του καθενός από εμάς.

6. Έχουμε κανένα καλό, πραγματικά πολύ καλό σενάριο για το μέλλον;

Χάρη στο AI μπορούμε να είμαστε αισιόδοξοι ότι θα μειώσουμε πάρα πολύ την άνοια. Ότι θα αυξηθεί κατακόρυφα το προσδόκιμο ζωής, σε κάποιες χώρες θα ξεπεράσει τα 90 χρόνια. Ότι θα παίρνουμε ένα χάπι κι αυτό θα διοχετεύει στο σώμα μας χιλιάδες μικρορομπότ που θα εντοπίζουν και θα διορθώνουν ασθένειες.
Βασικά, έχουμε πολλά αισιόδοξα σενάρια, που και τα μισά να πραγματοποιηθούν, η ζωή μας θα γίνει πολύ καλύτερη.

7. Σήμερα όμως; Τι μας δίνουν τα LLMs με δυο λόγια σήμερα;

Σήμερα το AI και τα LLMs μας δίνουν πρόσβαση σε μια θάλασσα γνώσεων στην οποία δεν είχαμε πρόσβαση. Ή αν είχαμε δεν ήταν και τόσο κοντά μας. Το τι θα κάνουμε με αυτή τη γνώση είναι δικό μας θέμα.
Το άλλο που μας δίνει είναι έναν μέντορα που μπορεί να μας συμβουλεύσει σε οτιδήποτε του ζητήσουμε. Δεν το κάνει και πολύ καλά πάντα, αλλά πότε είχαμε κάποιον που θα μας κατευθύνει σωστά και θα μας εκπαιδεύει 24/7;

8. Άρα κάνει και λάθη το AI; Πόσο σοβαρά είναι;

Κατ’ αρχάς τα βασικά: κάθε φορά που κάποιος χρησιμοποιεί κάτι, φέρει και την ευθύνη για τον τρόπο που το χρησιμοποιεί. Αν με το πριόνι κόψεις το χέρι σου, φταίει το πριόνι; Αν ανεβάσεις όλη σου τη ζωή στο Facebook, φταίει το Facebook όταν θα πουλήσει τα δεδομένα σου σε όποιον δώσει πιο πολλά; Όχι, εσύ φταις. Εσύ αποδέχτηκες τους όρους του.
Το AI λοιπόν φυσικά και κάνει λάθη. Σε ένα πρόσφατο ταξίδι μου στο Λονδίνο π.χ. το Claude έχασε έναν ολόκληρο σταθμό του μετρό. Για το Claude απλώς δεν υπήρχε αυτός ο σταθμός! Στο μετρό του Λονδίνου, έτσι, όχι της Θεσσαλονίκης. Όλα τα LLMs σου λένε ότι μπορεί να κάνουν λάθη. Και μπορούν να σου δώσουν λάθος κατευθύνσεις γενικώς.
Ένα τρόπο που έχω βρει για να το συνεφέρω είναι, αφού του ζητήσω κάτι, να του λέω “Answer that with honesty”. Κάτι του κάνει αυτό και συνέρχεται και μειώνει τα λάθη.

9. Πώς συμπεριφέρονται τα LLMs;

Μας ενθαρρύνουν. Στο σχολείο μπορεί να φοβόμασταν να ρωτήσουμε κάτι μήπως είναι βλακεία. Ε το LLM είναι ο δάσκαλος τον οποίο μπορούμε να ρωτήσουμε όσες βλακείες θέλουμε κι αυτός δε θα διαμαρτυρηθεί ποτέ.
Τα LLMs μάς παροτρύνουν να ρωτήσουμε κι άλλα και να απαντήσουμε σε πράγματα που μας ρωτάνε. Ειδικά μέχρι να φτάσουμε στα όρια της δωρεάν χρήσης τους ώστε να μπούμε στη σκέψη να αρχίσουμε να τα πληρώνουμε.
Και το άλλο που κάνουν είναι να μας κολακεύουν. Κανένας δε χαλάστηκε από λίγα κομπλιμέντα, σωστά; Από ένα ή δύο, ΟΚ. Αλλά τα LLMs το παρακάνουν. Φαίνεται ότι λειτουργεί για τους περισσότερους ανθρώπους.

10. Ποιο είναι το καλύτερο LLM σήμερα;

Δεν έχει καμία σημασία. Αυτό έχει να κάνει με τις ανάγκες του καθενός. Για τις δικές μου ανάγκες το Claude κάνει καλύτερα τη δουλειά.
Σημασία έχει να μπορούμε να αλλάξουμε το βασικό μας LLM όταν χρειάζεται κι αυτό σημαίνει ότι πρέπει να έχουμε γνώση όλων των βασικών παικτών στην αγορά.

11. Δηλαδή μέσα απ’ όλη τη διαδικασία μαθαίνουμε;

Οπωσδήποτε μαθαίνουμε. Μαθαίνουμε νέα πράγματα, αλλά το νόημα δεν είναι να συσσωρεύσουμε γνώση, δε χρειάζεται να γίνει αυτό. Όποιος αρκεστεί στη απλή γνώση, έχασε.
Για πρώτη φορά μπορούμε να εκπαιδευόμαστε στο να ρωτάμε καλύτερα. Στο να μαθαίνουμε πρακτικές, τακτικές, στρατηγικές. Εκπαιδευόμαστε στο να παίρνουμε αποφάσεις. Αυτά είναι πράγματα που δεν μας τα μαθαίνει κανένα σχολείο, κανένα πανεπιστήμιο. Είναι μια άλλου είδους υπερπολύτιμη γνώση.

12. Το επάγγελμα μου είναι το ___ (βάλε ό,τι θες εδώ). Θα επηρεαστώ;

Όλα τα επαγγέλματα θα επηρεαστούν. Αλλά κάποια είναι πιο επισφαλή από κάποια άλλα. Οι μεταφραστές π.χ. κινδυνεύουν περισσότερο από τα επαγγέλματα υγείας. Μια ενδεικτική λίστα είναι αυτή στο Inc.

13. Ναι, αλλά το δικό μου επάγγελμα θέλει ψυχή.

Εδώ γελάμε, παιδιά. Άκουγα τις προάλλες τη συνέντευξη μιας στιχουργού που ένιωθε πολύ σίγουρη σε σχέση με το AI γιατί “η στιχουργική θέλει ψυχή”. Ήταν στα όρια του κωμικού.
Γράψιμο; Μουσική; Τέχνη γενικώς; Όλα θα παράγονται από το AI, με την ανθρώπινη παρέμβαση φυσικά, και θα είναι καλύτερα. Σήμερα ακόμα δεν μπορούν, αλλά είναι θέμα χρόνου. Τα Oscar στο μέλλον θα τα παίρνει το καλύτερο AI.
Όσο για σήμερα; Ποιος μπορεί να αναγνωρίσει αν αυτά τα κείμενα τα έγραψε άνθρωπος ή AI;

14. Δηλαδή εγώ που είμαι web developer/designer δεν έχω ελπίδα ε;

Ο web developer που θα μείνει developer δεν έχει καμία ελπίδα. Αν όμως με τις γνώσεις που ήδη έχει, εξελιχτεί σε web architect, η κουβέντα αλλάζει. Αν ο web designer μετατραπεί σε creative director, τότε μπορεί να είναι πάρα πολύ χρήσιμος. Εξέλιξη, αυτή είναι η λέξη. Μπορούμε να εξελιχτούμε; Να αλλάξουμε επίπεδο και οπτική γωνία;
Ήδη αυτή τη στιγμή με 15 ευρώ/μήνα έχουμε δίπλα μας έναν εξαιρετικό junior developer που είναι και designer και marketer και μέντορας και ξέρει και μερικές καλές συνταγές αν ξεμείνεις από φαγητό το Σ/Κ.

15. Πώς επιβιώνουμε στον κόσμο του ΑΙ; Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς που δεν μπορεί να κάνει αυτό;

Το λέει ο Daniel Pink: The 6 Skills AI Will Never Replace
Για όποιον βαριέται να το δει, είναι 6 πράγματα:

1. Σωστές ερωτήσεις. Όταν υπάρχουν οι απαντήσεις παντού, τότε οι ερωτήσεις που θα κάνουμε στο AI θα κάνουν τη διαφορά.
2. Ικανότητα να ξεχωρίσεις και να εκτιμήσεις καταστάσεις. Το ΑΙ μας δίνει πρακτικά όλη τη γνώση, αλλά χωρίς την ικανότητα να επιλέξουμε αυτό που χρειάζεται είναι σαν μην την έχουμε.
3. Διαδικασία επανεκτίμησης (iterations). Είναι το γνωστό με τα 5 “γιατί”. Αν σε κάθε θέση του AI μπορούμε να εξετάσουμε 5 φορές γιατί συμβαίνει αυτό ρωτώντας γιατί, τότε είναι πολύ πιθανό να φτάσουμε στο κέντρο του εκάστοτε σύμπαντος.
4. Σύνθεση. Το AI παρέχει γνώσεις, πληροφορίες. Το πώς θα γίνει η σύνθεση των πληροφορίων είναι δικό μας θέμα.
5. Κατανομή πόρων. Οι πόροι πια δεν είναι το πρόβλημα, αυτούς μας τους παρέχει το AI και το κάνει ακούραστα. Εμείς όμως είμαστε άνθρωποι και το πώς θα κατανείμουμε τους πόρους αυτούς ώστε να πάρουμε το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα είναι κρίσιμο.
6. Ακεραιότητα. Όπως ξεκίνησε το κείμενο: το AI δεν έχει συνείδηση, ηθική, ή επιθυμίες. Εμείς τα έχουμε αυτά κι εμείς έχουμε τη μεγάλη ευθύνη να τα χρησιμοποιήσουμε σωστά.

Δεν πιστεύω στα καταστροφικά σενάρια που πάνε πακέτο με το AI και βλέπω πολύ σκεπτικά τους ανθρώπους που τα διαδίδουν. Συνήθως το κάνουν από άγνοια κι από μια λανθασμένη νοσταλγία. Η επαγρύπνηση είναι καλό πράγμα, ο φόβος πάλι όχι. Ξεκάθαρα το AI θέλει προσοχή και υπευθυνότητα. Συλλογικά και ατομικά. Επιστρέφουμε δηλαδή στο 5. της λίστας παραπάνω.
Όμως το AI είναι εδώ για να μας κάνει πιο έξυπνους, πιο ικανούς, πιο δυνατούς. Να μας βοηθήσει να κάνουμε πράγματα που ούτε ξέραμε ότι μπορούμε να αγγίξουμε. Είναι ένας υπέροχος, συναρπαστικός νέος κόσμος.